Ibadah haji merupakan perjalanan spiritual yang melampaui batas fisik menuju Tanah Suci. Dilansir dari Cahaya, esensi dari rukun Islam kelima ini adalah transformasi diri untuk memperbaiki kualitas ibadah kepada Allah SWT.
Tema mengenai perubahan diri ini menjadi inti dalam khutbah Jumat berbahasa Jawa berjudul "Ibadah Haji: Ora Mung Lunga, Nanging Ngganti Diri". Materi ini mengingatkan para jemaah agar menjadikan haji sebagai inspirasi dalam berbuat baik pada kehidupan sehari-hari.
Ϻ┘Ä┘ä┘ÆÏ¡┘Ä┘à┘ÆÏ»┘Å ┘ä┘ä┘ç┘É Ïº┘ä┘æ┘ÄÏ░┘É┘ë┘Æ Ï¼┘ÄÏ╣┘Ä┘ä┘Ä Ïº┘ä┘ÆÏº┘ÉÏ│┘Æ┘ä┘ÄϺ┘à┘Ä ÏÀ┘ÄÏ▒┘É┘è┘Æ┘é┘ïϺ Ï│┘Ä┘ê┘É┘è┘æ┘ïϺÏî ┘ê┘Ä┘ê┘ÄÏ╣┘ÄÏ»┘Ä ┘ä┘É┘ä┘Æ┘à┘ÅϬ┘Ä┘à┘ÄÏ│┘É┘æ┘â┘É┘è┘Æ┘å┘Ä Ï¿┘É┘ç┘É ┘ê┘Ä┘è┘Ä┘å┘Æ┘ç┘Ä┘ê┘Æ┘å┘Ä Ïº┘ä┘Æ┘ü┘ÄÏ│┘ÄϺϻ┘Ä ┘à┘Ä┘â┘ÄAN┘ïϺ Ï╣┘Ä┘ä┘É┘è┘æ┘ïϺ. Ϻ┘ÄÏ┤┘Æ┘ç┘ÄÏ»┘Å Ïú┘Ä┘å┘Æ ┘äϺ┘Ä Ïº┘É┘ä┘Ä┘ç┘Ä Ïº┘É┘äϺ┘æ┘Ä Ïº┘ä┘ä┘ç┘Å ┘ê┘ÄÏ¡┘ÆÏ»┘Ä┘ç┘Å ┘ä┘ÄϺÏ┤┘ÄÏ▒┘É┘è┘Æ┘â┘Ä ┘ä┘Ä┘ç┘ÅÏî Ï┤┘Ä┘ç┘ÄϺϻ┘ÄÏ®┘Ä ┘à┘Ä┘å┘Æ ┘ç┘Å┘ê┘Ä Ï«┘Ä┘è┘ÆÏ▒┘î ┘à┘æ┘Ä┘é┘ÄϺ┘à┘ïϺ ┘ê┘ÄÏú┘ÄÏ¡┘ÆÏ│┘Ä┘å┘Å ┘å┘ÄÏ»┘É┘è┘æ┘ïϺÏî ┘ê┘ÄÏú┘ÄÏ┤┘Æ┘ç┘ÄÏ»┘Å Ïú┘Ä┘å┘æ┘Ä ┘à┘ÅÏ¡┘Ä┘à┘æ┘ÄÏ»┘ïϺ Ï╣┘ÄÏ¿┘ÆÏ»┘Å┘ç┘Å ┘ê┘ÄÏ▒┘ÄÏ│┘Å┘ê┘Æ┘ä┘Å┘ç┘Å Ïú┘ÄÏ▒┘ÆÏ│┘Ä┘ä┘Ä┘ç┘Å Ï¿┘ÉϺ┘ä┘ÆÏ¡┘Ä┘é┘æ┘É Ï¿┘ÄÏ┤┘É┘è┘ÆÏ▒┘ïϺ ┘ê┘Ä┘å┘ÄÏ░┘É┘è┘ÆÏ▒┘ïϺ Ï¿┘Ä┘è┘Æ┘å┘Ä ┘è┘ÄÏ»┘Ä┘è┘É Ïº┘äÏ│┘æ┘ÄϺÏ╣┘ÄÏ®┘É. Ϻ┘Ä┘ä┘ä┘æ┘ç┘Å┘à┘æ┘Ä ÏÁ┘Ä┘ä┘æ┘É Ï╣┘Ä┘ä┘Ä┘ë Ï│┘èÏ»┘åϺ ┘àÏ¡┘àÏ» ┘ê┘ÄÏ╣┘Ä┘ä┘Ä┘ë Ïó┘ä┘É┘ç┘É ┘ê┘ÄÏÁ┘ÄÏ¡┘ÆÏ¿┘É┘ç┘É Ïú┘Äϼ┘Æ┘à┘ÄÏ╣┘É┘è┘Æ┘å┘Ä . Ïú┘Ä┘à┘æ┘ÄϺ Ï¿┘ÄÏ╣┘ÆÏ»┘ÅÏî ┘ü┘Ä┘è┘ÄϺ Ï╣┘ÉÏ¿┘ÄϺϻ┘Ä Ïº┘ä┘ä┘ç┘É Ïú┘Å┘ê┘ÆÏÁ┘É┘è┘Æ┘â┘Å┘à┘Æ ┘ê┘Ä┘å┘Ä┘ü┘ÆÏ│┘É┘è┘Æ Ï¿┘ÉϬ┘Ä┘é┘Æ┘ê┘Ä┘ë Ϻ┘ä┘ä┘ç┘É ┘ü┘Ä┘é┘ÄÏ»┘Æ ┘ü┘ÄϺÏ▓┘Ä Ïº┘ä┘Æ┘à┘ÅϬ┘æ┘Ä┘é┘Å┘ê┘Æ┘å┘ÄÏî ┘é┘ÄϺ┘ä┘Ä Ïº┘ä┘ä┘ç┘ŠϬ┘ÄÏ╣┘ÄϺ┘ä┘Ä┘ë : Ï¿┘ÉÏ│┘Æ┘à┘É Ïº┘ä┘ä┘ç┘É Ïº┘äÏ▒┘æ┘ÄÏ¡┘Æ┘à┘Ä┘å┘É Ïº┘äÏ▒┘æ┘ÄÏ¡┘É┘è┘Æ┘à┘ÉÏî ┘è┘ÄϺ Ϻ┘Ä┘è┘æ┘Å┘ç┘ÄϺ Ϻ┘ä┘æ┘ÄÏ░┘É┘è┘Æ┘å┘Ä Ïó┘à┘Ä┘å┘Å┘ê┘ÆÏº ϺϬ┘æ┘Ä┘é┘Å┘ê┘ÆÏº Ϻ┘ä┘ä┘ç┘Ä Ï¡┘Ä┘é┘æ┘Ä Ï¬┘Å┘é┘ÄϺϬ┘É┘ç┘É ┘ê┘Ä┘äϺ┘Ä Ï¬┘Ä┘à┘Å┘ê┘ÆÏ¬┘Å┘å┘æ┘Ä ÏÑ┘É┘äϺ┘æ┘Ä ┘ê┘ÄϺ┘Ä┘å┘ÆÏ¬┘Å┘à┘Æ ┘à┘ÅÏ│┘Æ┘ä┘É┘à┘Å┘ê┘Æ┘å┘Ä .┘ê ┘é┘ÄϺ┘ä┘Ä Ïº┘èÏÂϺ ┘è┘░┘ôϺ┘Ä┘è┘æ┘Å┘ç┘ÄϺ Ϻ┘ä┘æ┘ÄÏ░┘É┘è┘Æ┘å┘Ä Ïº┘░┘à┘Ä┘å┘Å┘êϺ ϺϬ┘æ┘Ä┘é┘Å┘êϺ Ϻ┘ä┘ä┘æ┘░┘ç┘Ä ┘ê┘Ä┘â┘Å┘ê┘Æ┘å┘Å┘ê┘ÆÏº ┘à┘ÄÏ╣┘Ä Ïº┘äÏÁ┘æ┘░Ï»┘É┘é┘É┘è┘Æ┘å┘Ä
Peningkatan takwa menjadi landasan utama yang harus dijaga oleh setiap muslim dalam segala kondisi. Ketakwaan tersebut mampu mengangkat derajat manusia di hadapan Sang Pencipta serta mendatangkan keselamatan di dunia maupun akhirat.
Gusti Allah dawuh:
ÏÑ┘É┘å┘æ┘Ä┘à┘ÄϺ Ϻ┘ä┘Æ┘à┘ÅÏñ┘Æ┘à┘É┘å┘Å┘ê┘å┘Ä Ïº┘ä┘æ┘ÄÏ░┘É┘è┘å┘Ä ÏÑ┘ÉÏ░┘ÄϺ Ï░┘Å┘â┘ÉÏ▒┘Ä Ïº┘ä┘ä┘æ┘Ä┘ç┘Å ┘ê┘Äϼ┘É┘ä┘ÄϬ┘Æ ┘é┘Å┘ä┘Å┘êÏ¿┘Å┘ç┘Å┘à┘Æ ┘ê┘ÄÏÑ┘ÉÏ░┘ÄϺ Ϭ┘Å┘ä┘É┘è┘ÄϬ┘Æ Ï╣┘Ä┘ä┘Ä┘è┘Æ┘ç┘É┘à┘Æ Ïó┘è┘ÄϺϬ┘Å┘ç┘Å Ï▓┘ÄϺϻ┘ÄϬ┘Æ┘ç┘Å┘à┘Æ ÏÑ┘É┘è┘à┘ÄϺ┘å┘ïϺ ┘ê┘ÄÏ╣┘Ä┘ä┘Ä┘ë Ï▒┘ÄÏ¿┘æ┘É┘ç┘É┘à┘Æ ┘è┘ÄϬ┘Ä┘ê┘Ä┘â┘æ┘Ä┘ä┘Å┘ê┘å┘Ä
Artosipun: "Saktemene wong mukmin iku wong kang nalikane iling marang Gusti Allah, mongko atine gemeter, lan nalikane ayat Al-Quran diwaosake, mongko soyo mundak imane, lan mundak tawakkal marang Gusti Allah" (Al-Anfal: 2).
Tafsir Al-Misbah menjelaskan bahwa orang yang benar-benar beriman akan memiliki hati yang penuh rasa takut dan ketaatan. Getaran hati saat asma Allah disebut dan semangat ibadah yang meningkat saat mendengar ayat Al-Quran merupakan ciri utamanya.
Banyak jemaah haji yang kini kembali ke tanah air dengan membawa harapan untuk meraih gelar mabrur. Haji mabrur sendiri dipandang sebagai amalan yang sangat utama setelah iman kepada Allah, Rasul-Nya, dan jihad di jalan-Nya.
Kanjeng Nabi Muhammad menjelaskan keutamaan tersebut dalam sebuah hadis:
Ïú┘Ä┘è┘æ┘ŠϺ┘ä┘ÆÏú┘ÄÏ╣┘Æ┘à┘ÄϺ┘ä┘É Ïú┘Ä┘ü┘ÆÏÂ┘Ä┘ä┘Åσ ┘é┘ÄϺ┘ä┘Ä ÏÑ┘É┘è┘à┘ÄϺ┘å┘î Ï¿┘ÉϺ┘ä┘ä┘ç┘É ┘ê┘ÄÏ▒┘ÄÏ│┘Å┘ê┘ä┘É┘ç┘É ┘é┘É┘è┘ä┘Ä Ï½┘Å┘à┘æ┘Ä ┘à┘ÄϺÏ░┘ÄϺσ ┘é┘ÄϺ┘ä┘Ä Ï½┘Å┘à┘æ┘Ä Ïº┘ä┘ÆÏ¼┘É┘ç┘ÄϺϻ┘Å ┘ü┘É┘è Ï│┘ÄÏ¿┘É┘è┘ä┘É Ïº┘ä┘ä┘ç┘É ┘é┘É┘è┘ä┘Ä ┘ä┘Ä┘ç┘ŠϽ┘Å┘à┘æ┘Ä ┘à┘ÄϺÏ░┘ÄϺσ ┘é┘ÄϺ┘ä┘Ä Ï½┘Å┘à┘æ┘Ä Ï¡┘Äϼ┘æ┘î ┘à┘ÄÏ¿┘ÆÏ▒┘Å┘êÏ▒┘î
Artosipun: "Pundi amalan paling utomo? Kanjeng Nabi Muhammad jawab: Iman marang Gusti Allah dan rasul. Lajeng nopo?, tanglet setunggale Sohabat. Jihad ing dalane Gusti Allah, jawab Rasulullah. Lajeng nopo maleh?, tanglet sohabat. Haji mabrur, jawab Rasulullah" (HR Bukhari dan Muslim).
Balasan bagi mereka yang mencapai predikat haji mabrur adalah surga, sebagaimana ditegaskan dalam riwayat Bukhari. Namun, terdapat kriteria sosial yang menjadi tanda kemabruran seseorang setelah pulang dari Tanah Suci.
Tanda Kemabruran dalam Perilaku Sosial
Rasulullah SAW memberikan gambaran nyata mengenai perubahan sikap yang mencerminkan haji mabrur. Hal ini mencakup aspek kedermawanan dan cara berkomunikasi dengan sesama manusia.
Ϻ┘äϡϼ┘æ┘ŠϺ┘ä┘àÏ¿Ï▒┘êÏ▒┘Å ┘ä┘èÏ│┘Ä ┘ä┘ç┘ŠϼÏ▓ϺÏí┘î ÏÑ┘ä┘æ┘ÄϺ Ϻ┘äϼ┘å┘æ┘ÄÏ®┘Å ┘é┘è┘ä┘Ä ┘ê┘àϺ Ï¿┘ÉÏ▒┘æ┘Å┘ç┘Å? ┘éϺ┘ä┘Ä ÏÑÏÀÏ╣Ϻ┘à┘ŠϺ┘äÏÀ┘æ┘ÄÏ╣Ϻ┘à┘É ┘êÏÀ┘èÏ¿┘ŠϺ┘ä┘â┘äϺ┘à┘É
Artosipun: "Haji mabrur iku ora ono piwalese kejobo mlebu suwargo. Dipun tangletake, punopo tondo kemabrurane? Kanjeng Nabi jawab: aweh mangan lan baguse ucapan" (Tuhfatul Ahwadzi).
Hadis ini memberikan pengertian bahwa seorang haji mabrur akan gemar bersedekah, terutama memberi makan fakir miskin, serta terbiasa bertutur kata yang baik. Ibadah haji seharusnya menjadi pengingat agar seseorang tidak menjadi kikir, pamer, atau berbicara kotor.
┘à┘Ä┘å Ï¡┘Äϼ┘æ┘Ä ┘ä┘É┘ä┘æ┘Ä┘ç┘É ┘ü┘Ä┘ä┘Ä┘à┘Æ ┘è┘ÄÏ▒┘Æ┘ü┘ÅϽ┘ÆÏî ┘ê┘ä┘Ä┘à┘Æ ┘è┘Ä┘ü┘ÆÏ│┘Å┘é┘ÆÏî Ï▒┘Äϼ┘ÄÏ╣┘Ä ┘â┘Ä┘è┘Ä┘ê┘à┘É ┘ê┘ä┘ÄÏ»┘ÄϬ┘Æ┘ç┘Å Ïú┘Å┘à┘æ┘Å┘ç┘Å
Artosipun: "Sopo wonge haji krono Allah, ora ngucap kotor, ora fasiq, mongko deÔÇÖe balik saking haji koyok dene bayi ingkang dilahirake ibune" (HR. Bukhari).
Pesan ini menjadi pengingat bagi siapa saja, baik yang sudah berhaji maupun yang belum, agar senantiasa menjaga tingkah laku. Ketaatan yang sungguh-sungguh diharapkan dapat mencatatkan umat sebagai golongan mukmin yang sebenar-benarnya.
Ï¿┘ÄϺÏ▒┘Ä┘â┘Ä Ïº┘ä┘ä┘ç┘Å ┘ä┘É┘è ┘ê┘Ä┘äKUM┘Æ ┘ü┘É┘ë Ϻ┘ä┘Æ┘é┘ÅÏ▒┘ÆÏº┘Ä┘å┘É Ïº┘ä┘ÆÏ╣┘ÄÏ©┘É┘è┘Æ┘à┘É ┘ê┘Ä┘å┘Ä┘ü┘ÄÏ╣┘Ä┘å┘É┘è┘Æ ┘ê┘ÄϺ┘É┘è┘æ┘ÄϺ┘â┘Å┘à┘Æ Ï¿┘É┘à┘ÄϺ ┘ü┘É┘è┘Æ┘ç┘É ┘à┘É┘å┘Ä Ïº┘ä┘ÆÏº┘Ä┘èϺ┘ÄϬ┘É ┘ê┘Ä Ïº┘äÏ░┘æ┘É┘â┘ÆÏ▒┘É Ïº┘ä┘ÆÏ¡┘Ä┘â┘É┘è┘Æ┘à┘É. Ϻ┘Ä┘é┘Å┘ê┘Æ┘ä┘Å ┘é┘Ä┘ê┘Æ┘ä┘É┘è ┘ç┘ÄÏ░┘ÄϺ ┘ê┘ÄϺ┘ÄÏ│┘ÆÏ¬┘ÄÏ║┘Æ┘ü┘ÉÏ▒┘ŠϺ┘ä┘ä┘ç┘Ä Ïº┘ä┘ÆÏ╣┘ÄÏ©┘É┘è┘Æ┘à┘Ä ┘ä┘É┘è┘Æ ┘ê┘Ä┘ä┘ÉÏ│┘ÄϺϪ┘ÉÏ▒┘É Ïº┘ä┘Æ┘à┘ÅÏ│┘Æ┘ä┘É┘à┘É┘è┘Æ┘å┘Ä ┘ü┘ÄϺÏ│┘ÆÏ¬┘ÄÏ║┘Æ┘ü┘ÉÏ▒┘Å┘ê┘Æ┘ç┘Å ┘à┘É┘å┘Æ ┘â┘Å┘ä┘æ┘É Ï░┘Ä┘å┘ÆÏ¿┘ì Ϻ┘É┘å┘æ┘Ä┘ç┘Å ┘ç┘Å┘ê┘Ä Ïº┘ä┘ÆÏ║┘Ä┘ü┘Å┘ê┘ÆÏ▒┘ŠϺ┘äÏ▒┘æ┘ÄÏ¡┘É┘è┘Æ┘à┘Å
Ϻ┘Ä┘äÏ¡┘Ä┘à┘ÆÏ»┘Å ┘ä┘ä┘ç┘É Ï¡┘Ä┘à┘ÆÏ»┘ïϺ ┘â┘Ä┘à┘ÄϺ Ϻ┘Ä┘à┘ÄÏ▒┘Ä. ┘ê┘ÄÏú┘ÄÏ┤┘Æ┘ç┘ÄÏ»┘ŠϺ┘Ä┘å┘Æ ┘ä┘æ┘ÄϺ ÏÑ┘É┘ä┘Ä┘ç┘Ä ÏÑ┘É┘ä┘æ┘ÄϺ Ϻ┘ä┘ä┘ç┘Å ┘ê┘ÄÏ¡┘ÆÏ»┘Ä┘ç┘Å ┘äϺ┘Ä Ï┤┘ÄÏ▒┘É┘è┘Æ┘â┘Ä ┘ä┘Ä┘ç┘Å ÏÑ┘ÉÏ▒Ï║┘ÄϺ┘à┘ïϺ ┘ä┘É┘à┘Ä┘å┘Æ Ï¼┘ÄÏ¡┘ÄÏ»┘Ä Ï¿┘É┘ç┘É ┘ê┘Ä┘â┘Ä┘ü┘ÄÏ▒┘Ä ┘ê┘ÄÏú┘ÄÏ┤┘Æ┘ç┘ÄÏ»┘Å Ïú┘Ä┘å┘æ┘Ä Ï│┘Ä┘è┘É┘æÏ»┘Ä┘å┘ÄϺ ┘à┘ÅÏ¡┘Ä┘à┘æ┘ÄÏ»┘ïϺ Ï╣┘ÄÏ¿┘ÆÏ»┘Å┘ç┘Å ┘ê┘ÄÏ▒┘ÄÏ│┘Å┘ê┘Æ┘ä┘Å┘ç┘Å Ï│┘Ä┘è┘É┘æÏ»┘ŠϺ┘äÏ«┘Ä┘äϺ┘ÄϪ┘É┘é┘É ┘ê┘ÄϺ┘äÏ¿┘ÄÏ┤┘ÄÏ▒┘É.